Cegły z gliny lekkiej – produkcja startuje!

Plan zakładał, że w maju, po prawie dwóch MIESIĄCACH ciężkiej pracy, zakończymy produkcję 4500 sztuk cegieł… 13 lipca ledwie przekroczyliśmy 3000 szt!

Opis technologii

Niby to proste. Zmieszaj glinę ze słomą, wypełnij formę, wysusz i po robocie. Niby. Nim przejdę do technicznych aspektów wytworzenia cegły z gliny lekkiej, wspomnę o wyrazie zaskoczenia na twarzach 99% ludzi widzących pierwszy raz cegłe z gliny lekkiej. Reakcji zrozumiełej z uwagi na fakt, że cegła nie przypomina kostki gliny…lecz kostkę słomy. Oczywiscie wynika to z zastosowanej technologii “gliny lekkiej”, czyli mieszanki gliny i słomy, o wadze około 250 kg/m3. Dzięki temu ściana o grubości 50cm posiada współczynnik przewodności cieplnej U=0,19W/m2. Sklepienie poddasza(60cm grubości), które pełni także funkcje izolacji dachowej posiada U=0,16W/m2. Wspomniana cegła o wymiarach 25x25x50cm po całkowitym wysuszeniu powinna ważyć 8 do 10 kg.

Etapy procesu produkcji cegieł

Technologię wytworzenia cegły z gliny lekkiej można podzielić na 8 etapów:

1. Przygotowanie gliny. Odpowiednio dobraną glinę (znaczenie słowa “odpowiednio” spróbuję wyjaśnić poniżej) należy namoczyć przed produkcją. W tym celu najlepiej sprawdza się zbudowana wcześniej skrzynia drewniana. Glinę moczymy przynajmniej 24 godziny, ale łatwiej produkuję się z moczenia 48 godzinnego. Moczymy dlatego, by glina łatwiej rozpuszczała się w wodzie podczas przygotowania surowca do łączenia ze słomą.

   

2. Przygotowanie słomy. “Odpowiednio” dobraną słomę moczymy wodą przynajmniej 48 godzin przed produkcją. Moczenie słomy wpływa znacząco na podatność słomy do przyjmowania połączenia z gliną. Za sucha słoma “wypije” wodę z gliny. Za sucha słoma “nie otworzy” się na glinę.
3. Rozpuszczenie gliny w wodzie do wymaganej gęstości (śmietana). Kluczowy punkt. Za rzadka mieszanka (mleko) to brak odpowiedniego połączenia ze słomą. Za gęsta mieszanka to za duża waga cegieł- słaby parametr przenikania ciepła |U|, kłopot z wyrabianiem surowca.
4. Połączenie gliny i słomy. Rozpuszczoną w wodzie glinę wlewamy do drewnianej skrzyni (sąsiek), w której znajduje się słoma. Następnie tradycyjny taniec deptany powoduje zmieszanie obu składników w jedną pożądaną masę, zwaną przez nas kiszonką. Ważne by zabrudzić do końca każde źdźbło słomy.

   

5. Macerowanie. Połączoną mieszaninę pozostawiamy pod przykryciem 2- 7 dni w celu zmacerowania (skiszenia- nazwa własna ekipy;)). Charakterystyczny zapach obornika pozwoli fachowo ocenić jakość mieszanki. A na poważnie to podstawowym kryterium oceny jest lepkość i gęstość mieszanki.
6. Formowanie cegły z gliny lekkiej. Skiszony surowiec dostarczamy do miejsca w którym znajduje się forma. Wypełniamy formę (tkamy cegły) stosując tajemne/ “odpowiednie” techniki.

   

7. Suszenie cegieł. Jak już się udało i radość panuje w naszych sercach to własnie zaczął się nerwowy etap gdy suszymy nasze cegły z gliny lekkiej, czas w którym nie zmrużymy oka przed sprawdzeniem prognozy pogody. Można to porównać z rodzicielstwem, w którym rodzic natrudził się srodze by doprowadzić dziecko do wieku nastolatka, a teraz z ołowiem w brzuchu czeka po nocach czy wróci latorośl z dyskoteki…

   

8. Składowanie cegieł po suszeniu. Cegły po całkowitym wysuszeniu można składować w pryzmy i w końcu spokojnie zasnąć (nawet na kilka lat).

Odpowiednia słoma, odpowiednia glina, odpowiednie techniki…

Bez przygotowania ani rusz. Dostarczenie dobrego surowca do budowy domu z gliny to ważny element realizacji planu. Na nic jednak zda się świetny surowiec przy braku wiedzy i doświadczenia w jego użyciu. Wiedza z zakresu naturalnego budownictwa jest trudna do zdobycia, mimo, że Polskie Normy jako jedyne na świecie regulują zasady budowania z gliny. Poniżej próba zdefiniowania słowa “odpowiednia”.

1. Odpowiednia słoma. Należy dobrze zaplanować moment rozpoczęcia budowy. Budowa najczęściej rusza wiosną, wszak przyroda budzi się do życia, koparka w końcu może pokonać wieczną zmarzlinę, wiosna to fajny początek na zbudowanie czegoś nowego. Przecież mamy wiele miesięcy by przed zimą zamknąć stan surowy naszego domu! Ale skąd wziąć słomę w marcu czy kwietniu? Przypominam, że żniwa to przełom lipca i sierpnia i wtedy dostępna będzie świeża słoma. Słoma, którą przetwarzamy musi być dobrej jakości. Musi być sucha, wolna od grzybów i pleśni. Czyli stoimy przed trzema drogami: a) kupić słomę wcześniej i przechować w odpowiednich warunkach, b) rozpocząć budowę cegieł po żniwach i mocno śpieszyć się by w trakcie lepienia cegieł nie zaczął padać śnieg, c) wyprodukować cegły w jednym roku, a budować z nich po zimie w kolejnym roku. Wybór należy do inwestora. Na mój dom potrzeba około 11 ton słomy = około 70 balotów słomy…

   

2. Odpowiednia glina. Dobór gliny jest kluczowy, należy mocno się do tego przyłożyć. Odwiedzić okoliczne kopalnie piasku, żwirownie i cegielnie. Pobrać próbki, tak by znaleźć glinę o niezbędnych parametrach tłustości. Test pierścionka, test wałka (skurczu) i już wiesz czy trafiłeś w sedno. Bardzo dobrze jeżeli glinę uda się zdobyć przed zimą poprzedzającą rok rozpoczęcia budowy. Glina pozostawiona przez mroźną zimę na powierzchni ziemni, pod wpływem ujemnej temperatury, będzie znacznie lepiej poddawać się obróbce (rozpuszczeniu w wodzie).

   

3. Odpowiednie techniki=wiedza. O dostępie do wiedzy na remat budowania z gliny napiszę w tekście zatytułowanym: “Dlaczego nie budować z gliny?”. Teraz jednak kilka słów o know how potrzebnym do zbudowania cegły. Choć cegła z gliny lekkiej nie jest stworzona do przenoszenia dużych obciążeń statycznych, to swoją wytrzymałość musi mieć. Główne obciążenia domu przenosi drewniana konstrukcja, raczej rzadko stosuje się glinę jako materiał nośny. Nie znaczy to jednak, że cegłę formujemy bez zasad. Tkanie czy prasowanie? Dla rymu dokończę, że o to jest pytanie! Do momentu warsztatów u Pana Wojciecha Brzeskiego byłem zwolennikiem prasowania. Wrzucasz słomę do gliny, mieszasz, wypełniasz tym formę, dociskasz i suszysz. Bez kombinowania, bez kłopotów. Ale co zyskujesz? Sprasowany, ciężki klocek, ze zmiażdżonymi włóknami słomy. Potencjalnie ryzyko zimnego domu, do stosowania w budownictwie turystycznym. Cegła z gliny lekkiej nie może być prasowana. Praktycznie prasujemy tylko jej cztery rogi, ugniatając je dłońmi lub drewnianym kołkiem. Tkanie cegły to układanie włókien słomy w różnych kierunkach, które powoduje przenoszenia obciążeń we wszystkich płaszczyznach. Dzięki temu wysuszona cegła wytrzyma upadek z 1 metra, wytrzyma skurcz gliny dochodzący do 10% i powodujący pękania murów.

Podsumowując. O znaczeniu wiedzy stanowi fakt, że kolejny dom będę potrafił zbudować 30-40% szybciej, taniej i w lepszej jakości. Utrzymując przy tym dobry nastrój psychiczny, który niejednokrotnie poddaje ostrym testom. Wszak metoda prób i błędów potrafi człowieka wykończyć…Trzymajcie kciuki bym dotrwał do końca budowy! Jeszcze tylko 1500 szt i mam moje wszystkie cegly z gliny lekkiej…